ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 28 ਜੂਨ – ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਨਾਇਬ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਮਾਨਵ ਮਾਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅਗਰਦੂਤ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਸੰਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਤਮਸਾਤ ਕਰੋ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ‘ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਕੁਟੀਰ‘ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਜਯੰਤੀ ਦੇ ਪਾਵਨ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸੰਤ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਬੀਰ ਦਾਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਜਯੰਤੀ ਦੀ ਹਾਰਦਿਕ ਵਧਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਜਯੰਤੀ ਰਾਜ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਭਿਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਪਦਮ ਸ੍ਰੀ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਸਿੰਘ ਟਿਪਾਨੀਆ ਨੇ ਕਬੀਰ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਤਰ-ਮੁਗਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਜ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਸੋਚਾਂ, ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ, ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਦਿਖਾਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਕੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਮਾਜ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਮਹਾਨ ਜੋਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿਖਾਈ।
ਕਬੀਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਸਰਵ-ਧਰਮ ਸਮਭਾਵ, ਵਸੁਧੈਵ ਕੁਟੁੰਬਕਮ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਸੰਵਾਹਕ
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਸਰਵ-ਧਰਮ ਸਮਭਾਵ ਅਤੇ ਵਸੁਧੈਵ ਕੁਟੁੰਬਕਮ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਸੰਵਾਹਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨਮੋਲ ਰਤਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ, ਸੰਪਰਦਾ ਅਤੇ ਜਾਤ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਖਰੀ-ਖਰੀ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਸੰਤ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਬੀਰ ਦਾਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਅਸੱਤ ਦੇ ਨਿਰਭੈ ਖੰਡਨ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ। ਉਹ ਬਾਹਰੀ ਦਿਖਾਵੇ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਅੰਦਰਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਾਧਕ ਸਨ। ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਦਾਸ ਦਾ ਵਿਅਕਤਿਤਵ ਸਾਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਫੱਕੜ, ਬੇਬਾਕ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਖਧਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਵੰਦਨੀਯ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਹਸੀ ਸਮਾਜ-ਸੁਧਾਰਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰੂੜੀਆਂ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਨੇ ਜਾਤ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਅਤੇ ਆਮ ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀ। ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਦਾਸ ਨੇ ਸਰਵ-ਧਰਮ ਸਮਭਾਵ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਿਆਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ‘ਸਭ ਕਾ ਸਾਥ, ਸਭ ਕਾ ਵਿਕਾਸ, ਸਭ ਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਸਭ ਕਾ ਪ੍ਰਯਾਸ‘ ਦਾ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ‘ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਰ ਵਰਗ ਦੇ ਉਥਾਨ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਰੀ ਨਾਇਬ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਹਰਿਆਣਾ ਇੱਕ-ਹਰਿਆਣਵੀ ਇੱਕ‘ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਹਰ ਯੋਜਨਾ, ਹਰ ਨੀਤੀ, ਹਰ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਦਾਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਭਿਮਾਨ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਦਾਸ ਵਰਗੇ ਸੰਤ-ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀਆਂ, ਪੀਰ-ਪੈਗੰਬਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਭੁੱਲੀ-ਭਟਕੀ ਮਾਨਵਤਾ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰਾਸਤਾ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਪੂਰੇ ਮਾਨਵ ਸਮਾਜ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਅਨੁਰੂਪ ਅਸੀਂ ‘ਸੰਤ-ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਸਾਰ ਯੋਜਨਾ‘ ਤਹਿਤ ਸੰਤਾਂ ਤੇ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਘਰ-ਘਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਵਜੋਂ ਨਿੱਜੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ‘ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਕੁਟੀਰ‘ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਤ ਪਰੰਪਰਾ, ਲੋਕ ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਜਨਸੇਵਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ‘ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਕੁਟੀਰ‘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਹਰ ਫੈਸਲਾ ਜਨਹਿੱਤ, ਜਨਸੇਵਾ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਿਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਲੈਣ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਮਾਨਵੀ ਮੁੱਲ ਪਿੱਛੇ ਛੁੱਟਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਦਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਏ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕਾਰਨ ਯੁੱਗਾਂ-ਯੁੱਗਾਂ ਤੱਕ ਸਾਡੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਭੇਦਭਾਵ ਮੁਕਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੀ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਮੰਤਰੀ ਅਰਜੁਨ ਰਾਮ ਮੇਘਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਨੇ ਕਿਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਡਿਗਰੀ ਨਹੀਂ ਲਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ- ‘ਮਸਿ ਕਾਗਦ ਛੂਯੋ ਨਹੀਂ, ਕਲਮ ਗਹੀ ਨਹਿਂ ਹਾਥ‘। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਿਤਾਬੀ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜੀਵਨ ਦੀ ਭੱਠੀ ਵਿੱਚ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਅਨੁਭਵੀ ਗਿਆਨ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਤਾਬੀ ਗਿਆਨ ‘ਤੇ ਚੋਟ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ- ‘ਪੋਥੀ ਪੜ੍ਹਿ-ਪੜ੍ਹਿ ਜਗ ਮੁਆ, ਪੰਡਿਤ ਭਯਾ ਨ ਕੋਇ, ਢਾਈ ਆਖਰ ਪ੍ਰੇਮ ਕਾ, ਪੜ੍ਹੈ ਸੋ ਪੰਡਿਤ ਹੋਇ‘।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਕੰਵਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਖੰਡ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਅਤੇ ਸਾਤਵਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੌਤ ਤੱਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਬੀਰ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਯਾਤਰਾ ਸਥਾਨ ਮਗਹਰ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਨਾਰ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਬੀਰ ਸੰਧਿਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਾਲ ਪੰਵਾਰ, ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਮਹਿਪਾਲ ਢਾਂਡਾ, ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਅਰਵਿੰਦ ਸ਼ਰਮਾ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਰਾਣਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤਾ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬੇਦੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਵਿਧਾਇਕ ਅਤੇ ਪਤਵੰਤੇ ਸੱਜਣ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।