ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੀਂਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੱਜ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹਨ ਕਿ ਛੋਟੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਜਾਂ ਆਦਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਦਤਾਂ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰਾਤ ਦੀ ਨੀਂਦ ਖਰਾਬ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਆਦਤਾਂ
- ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ– ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਆਦਤ ਜਾਂ ਨਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਨੀਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨੀਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਹਾਰਮੋਨ, ਜੋ ਨੀਂਦ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਚੰਗੀ ਰਾਤ ਦੀ ਨੀਂਦ ਲਈ ਸੌਣ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 60 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਅਤੇ ਲੈਪਟਾਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ।
- ਸ਼ਾਮ 4 ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੌਫੀ ਪੀਣਾ –ਕੌਫੀ ਅਤੇ ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕੈਫੀਨ ਕਈ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਚਾਹ ਜਾਂ ਕੌਫੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਲਈ ਦੁਪਹਿਰ 12 ਵਜੇ ਜਾਂ 4 ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਫੀਨ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
- ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੌਣਾ –ਭਾਵੇਂ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਝਪਕੀ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੌਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਤ ਦੇ ਨੀਂਦ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। 20 ਤੋਂ 30 ਮਿੰਟ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਝਪਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਨ ਭਰ ਊਰਜਾਵਾਨ ਰੱਖੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਸੌਣਾ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਤ ਦੀ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ:ਦਿਨ ਭਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਆਦਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਰਾਤ ਨੂੰ 2-3 ਵਾਰ ਬਾਥਰੂਮ ਜਾਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨੀਂਦ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਅਨਿਯਮਿਤ ਨੀਂਦ ਦਾ ਸਮਾਂ –ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਰਾਤ 10 ਵਜੇ ਸੌਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ 2 ਵਜੇ ਉੱਠਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਅਸੰਤੁਲਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਸੌਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸੌਂਵੋ ਅਤੇ ਉੱਠੋ।
- ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਜਾਂ ਮਿੱਠੇ ਭੋਜਨ –ਦੇਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਜਾਂ ਮਿੱਠੇ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੌਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਪਚਾਉਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੌਣ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 2-3 ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹਲਕਾ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
- ਬਿਸਤਰੇ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਖਾਣਾ– ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਬਿਸਤਰਾ ਤੁਹਾਡੀ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਅਤੇ ਡਾਇਨਿੰਗ ਟੇਬਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਾਹਰ ਇਸ ਆਦਤ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਿਸਤਰੇ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਮਨ ਨੂੰ ਉਲਝਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਬਿਸਤਰੇ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਚੰਗੀ ਰਾਤ ਦੀ ਨੀਂਦ ਲਈ ਬਿਸਤਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ ਲੇਟਣ ਲਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
- ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਮਾਂ ਚੈੱਕ ਕਰਨਾ:ਸੌਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਮਾਂ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਨਾਲ ਚਿੰਤਾ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨੀਂਦ ਆਉਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਹਰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਜਾਂ ਨੇੜਲੀ ਘੜੀ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।